Cánh cửa chuỗi cung ứng toàn cầu: Mở nhưng không dễ bước vào

Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa đối với Bắc Ninh, địa phương tập trung nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao và bán dẫn. Sự hiện diện của các tập đoàn lớn tạo ra nhu cầu về linh kiện, thiết bị, dịch vụ kỹ thuật và công nghiệp hỗ trợ. Tuy nhiên, khoảng cách giữa việc có cơ hội tiếp cận khách hàng và thực sự trở thành đối tác cung ứng vẫn là thách thức đối với doanh nghiệp nội địa.

Diễn đàn “Go Global Bắc Ninh 2026” do báo Dân trí, Sở Công Thương TP. Bắc Ninh và Hiệp hội Sản xuất công nghiệp TP Bắc Ninh phối hợp tổ chức

Nâng cao năng lực để tham gia sâu vào chuỗi giá trị

Một trong những thay đổi quan trọng đối với doanh nghiệp Việt Nam là chuyển từ tư duy đáp ứng đơn hàng sang xây dựng năng lực cung ứng ổn định. Khả năng sản xuất một sản phẩm đạt yêu cầu mới chỉ là điều kiện ban đầu. Để duy trì quan hệ với các tập đoàn quốc tế, doanh nghiệp phải chứng minh có thể đáp ứng tiêu chuẩn trong suốt quá trình hợp tác.

Ông Gernot Fattinger, Phó Chủ tịch Công nghệ Tập đoàn Skyworks, cho rằng doanh nghiệp muốn trở thành đối tác của các tập đoàn toàn cầu phải đáp ứng bốn yêu cầu cốt lõi: chất lượng ổn định, làm chủ kỹ thuật, hệ thống quản trị bài bản và khả năng giao hàng đáng tin cậy.

Theo ông, khoảng cách của doanh nghiệp nội địa không chỉ nằm ở trình độ công nghệ mà còn ở hệ thống quản lý, khả năng xử lý vấn đề kỹ thuật và kiểm soát chất lượng theo quy trình chuẩn hóa. Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng nền tảng vận hành, chứng minh độ tin cậy trước khi tiến tới cung cấp sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao hơn.

Đáng chú ý, ông Gernot Fattinger nhận định chi phí thấp có thể tạo lợi thế trong giai đoạn đầu, nhưng niềm tin mới quyết định khả năng duy trì hợp tác lâu dài. Điều này đặt ra yêu cầu thay đổi cách cạnh tranh của doanh nghiệp Việt, khi giá thành không còn là yếu tố đủ để giữ chân các nhà mua hàng quốc tế.

Từ thực tiễn doanh nghiệp, bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch Công ty cổ phần Công nghệ Thế hệ mới Hanel PT, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất công nghiệp TP Bắc Ninh, cho rằng các nhà mua hàng toàn cầu không đơn thuần mua một sản phẩm mà lựa chọn năng lực cung ứng đáng tin cậy.

Theo bà Trang, doanh nghiệp phải bảo đảm đồng thời chất lượng, chi phí, tiến độ giao hàng, nhân lực và công nghệ. Kinh nghiệm phát triển từ hoạt động gia công bản mạch đến tự thiết kế, tự sản xuất cho thấy việc nâng cấp năng lực cần được thực hiện liên tục, thay vì chỉ đáp ứng những yêu cầu trước mắt của khách hàng.

Đối với ngành bán dẫn, yêu cầu nâng cấp còn gắn với việc xác định đúng vị trí tham gia chuỗi giá trị. Bà Nguyễn Thị Bích Yến, Chủ tịch VSAP Lab, IEEE Fellow, cho rằng doanh nghiệp Việt không nhất thiết phải tham gia tất cả công đoạn, đặc biệt là những khâu đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn như thiết kế hoặc sản xuất chip.

Cơ hội còn nằm ở cung ứng vật liệu, linh kiện phụ trợ, cơ khí chính xác, thiết bị, tự động hóa, dịch vụ kỹ thuật, đóng gói và kiểm thử. Theo bà Yến, điều quan trọng là lựa chọn những công đoạn có thế mạnh, tập trung phát triển năng lực kỹ thuật và quản trị sản xuất, thay vì đầu tư dàn trải.

Để hiện thực hóa hướng đi này, bà đề xuất Bắc Ninh xây dựng bản đồ nhu cầu của doanh nghiệp FDI và năng lực nhà cung ứng nội địa, triển khai chương trình phát triển nhà cung ứng, tăng cường đo kiểm, đào tạo kỹ sư và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng quy trình đánh giá của khách hàng quốc tế.

Đồng bộ về tài chính, hạ tầng và nhân lực

Để đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe của các tập đoàn toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao năng lực quản trị. Tuy nhiên, quá trình này không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực của từng doanh nghiệp mà còn đòi hỏi nguồn lực tài chính, nhân lực chất lượng cao và hạ tầng sản xuất đồng bộ.

Đầu tư công nghệ, cải tiến dây chuyền, chuẩn hóa quản trị và phát triển nhân lực đều đòi hỏi nguồn vốn. Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp nhiều hạn chế về năng lực tài chính, đặc biệt khi phải đầu tư trước để đáp ứng yêu cầu của các khách hàng lớn.

Tại Diễn đàn “Go Global Bắc Ninh 2026”, Hội Bán dẫn thành phố Bắc Ninh công bố quyết định thành lập và ra mắt Ban lãnh đạo, Ban Chấp hành

Tại Diễn đàn, ông Trần Hoài Phương, Giám đốc Ngân hàng Doanh nghiệp kiêm Thành viên Ban điều hành HDBank, đề cập đến hướng tiếp cận tài trợ chuỗi cung ứng. Thay vì chỉ đánh giá riêng lẻ doanh nghiệp vay vốn, ngân hàng xem xét mối liên kết giữa doanh nghiệp đầu chuỗi với nhà cung cấp, nhà phân phối và các đối tác.

Đại diện ngân hàng nhìn nhận, những doanh nghiệp tham gia chuỗi có thể còn hạn chế về năng lực tài chính nhưng có lợi thế khi cung ứng sản phẩm, dịch vụ cho các đối tác đầu chuỗi có hoạt động kinh doanh ổn định. Để mở rộng tài trợ, ngân hàng cần cách tiếp cận phù hợp với đặc thù nhóm khách hàng này, bao gồm việc chấp nhận khẩu vị rủi ro tín dụng cao hơn.

Tuy nhiên, tiếp cận vốn cũng phải đi cùng quản trị tài chính. Ông Phương lưu ý doanh nghiệp cần tính toán hợp lý cơ cấu vốn ngắn hạn, trung và dài hạn, tránh sử dụng vốn ngắn hạn cho đầu tư dài hạn. Đồng thời, doanh nghiệp cần chuẩn bị phương án ứng phó khi hoạt động kinh doanh gặp khó khăn, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ.

Bên cạnh vốn, chất lượng nhân lực là yếu tố quyết định khả năng phát triển công nghiệp công nghệ cao. Ông Phạm Văn Thịnh, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP. Bắc Ninh, nhấn mạnh nếu phải lựa chọn một ưu tiên hàng đầu, địa phương sẽ chọn phát triển nguồn nhân lực.

Theo ông Thịnh, Bắc Ninh đang thúc đẩy hợp tác đào tạo, phát triển các trường nghề và tăng cường liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp với cơ sở giáo dục, hướng tới đáp ứng nhu cầu lao động kỹ thuật tại các khu công nghiệp.

Cùng với đó, địa phương tập trung cải cách thủ tục hành chính, phát triển hạ tầng, mở rộng quỹ đất công nghiệp và thúc đẩy hình thành các cụm ngành. Đây là những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp đầu chuỗi và nhà cung ứng có thể phát triển trong cùng một hệ sinh thái sản xuất.

Lãnh đạo Bắc Ninh cũng nhìn nhận thời gian tận dụng cơ hội thu hút đầu tư không còn nhiều, đặc biệt với các ngành công nghệ cao và bán dẫn. Vì vậy, việc tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh đầu tư và phát triển nguồn nhân lực đang được địa phương xác định là những nhiệm vụ cần ưu tiên.